Agtergrond & Simboliek

Aan die voet van die Paarlberg, reg onder die Afrikaanse Taalmonument, is ’n monument enig in sy soort in die Wes-Kaap. Dit is die ABO-Monument wat fokus op die stryd van die Kaapse Afrikaners, en ander Kolonialers, wat in die Anglo-Boereoorlog (1899-1902) die republieke van Transvaal en die Vrystaat aktief gesteun het of dit simpatiek gesind was. Dit is ’n besoekplek van stille bepeinsing waar bedink kan word watter leed en swaarkry ons voorouers in die ABO moes deurstaan: oor die beginsels van Vryheid en Reg en oor diegene wat daarvoor gestry het.

Afrikaners en lede van ander gemeenskappe wat die Boererepublieke hul steun gegee het, is deur die Britte en Britsgesindes as “Kaapse Rebelle” gebrandmerk. Die skelwoord het later jare ’n ere-titel geword vir meer as 16 000 mans wat by die Boerekommando’s aangesluit het en deur die wapen op te neem gevaar geloop het om te sneuwel, weens hoogverraad opgehang of gefussileer te word, of so nie hul plase en al hul ander besittings te verloor.

Die Kaapkolonie was onder die gesag van Groot-Brittanje, destyds die magtigste nasie ter wêreld. Nietemin het talle inwoners, veral vroue, op verskeie dorpe op vreedsame wyse in die openbaar protes aangeteken. Hulle het ook die strydendes en lydendes van morele steun, huisvesting, voedsel, klere, medisyne en rydiere voorsien.

Die hoofelemente van die Monument is ‘n lewensgroot man en vrou wat teenoor mekaar staan. Die reliëfpanele beeld hul oorlogservarings uit. Die beelde versinnebeeld die universele menseregte-beginsel van Vryheid en Reg, ’n begrip wat veral vir die mense van die 21ste eeu belangrik is. Besoekers kan rustig deur die monument beweeg, sit en die oorlog bepeins, en sodoende fisiek en emosioneel by die monument betrek word.

Die manlike figuur beeld die Rebel uit. Hy het in opstand gekom teen die onreg wat sy bloedbroers in die Republieke moes verduur; later ook teen verdrukking in die Kaapkolonie self. Die granietpanele agter hom is simbolies van die ondeurdringbare beperkings van die genadelose, koue Krygswet waarmee die Britte die Rebel se menswees erg ontwrig het, en sy voorbestaan bedreig is. Deur die oormag soldate en krygstuig is hy magteloos in ’n hoek gedryf.

Die vroulike figuur is simbolies van die onwrikbare vrou as steunpilaar in haar gesin en vir haar volk: van haar deursettingsvermoë, standvastigheid, wysheid, en geestelike krag.